Merhaba, hoş geldiniz ! AnneForm'un eşsiz özelliklerini daha iyi kullanabilmek için üye olabilirsiniz.
Çocuğum Neden Ağlıyor: Edimsel Koşullanma
Beğen

İşinizin yoğun olduğu bir günü düşünün; ev işleri birikmiş ve size yardım edecek kimse yok. Küçük çocuğunuz ise parka gitmek istiyor. Çocuğunuza şu an gidemeyeceğinizi, çok işiniz olduğunu söylediğiniz anda çocuğunuz ağlamaya başlıyor, çocuğunuzun ağlaması durmadığından parka götürüp ev işlerini erteliyorsunuz…
Sık sık karşılaşılan bu tabloda çocuk, fiziksel ve sosyal ihtiyaçları giderilmiş olsa dahi, birincil bakıcıya istediğini yaptırmak için zaman zaman ağlamayı bir araç olarak kullanabilmektedir. Bu durumu hem annenin hem de bebeğin perspektifinden açıklayan psikolojik mekanizmaya göz atmakta fayda var.


Edimsel koşullanma terimi ünlü psikolog Frederic Skinner tarafından ortaya atılmış ve psikolojinin pek çok alanında kullanılan bir terimdir. Bu koşullanma biçimine göre insanlar ve hayvanlar davranışlarının olası koşullarına göre hareketlerini düzenlemektedirler. Bu canlılar hareketlerinin sonucunda istikrarlı olarak olumsuz bir sonuç (ceza) ile karşılaştıklarında, o hareketi yapmama eğilimi, istikrarlı olarak olumlu bir sonuç ile karşılaştıklarında ise (ödül), o hareketi yapma eğilimi göstermektedirler. Frederic Skinner’ın edimsel koşullanması, çocuklarınızın davranışlarına da yeni bir perspektiften bakabilmenize yardımcı olabilir.


Birincil Bakıcının Perspektifi: Anne ev işlerine devam etmek istese dahi, çocuğun ağlamasını hem duygusal sebeplerden dolayı, hem de ağlamanın verdiği rahatsızlıktan dolayı yok etmek ister ve bu amaçla çocuğun parka gitme isteğini onaylar. Bu tablo sonunda çocuğun ağlamasının kesilmesi edimsel koşullanmaya göre anne için bir ödül halini alır. Anne ona rahatsızlık veren durumdan (çocuğun ağlaması) kurtulmak için çocuğu parka götürüp, istediğini (ağlamanın kesilmesi) bu davranış motifi içinde elde etmiş olur.


Çocuğun Perspektifi: Çocuk parka gidene kadar ağlamayı sürdürüyor ve sonucunda istediğini elde ediyor. Bu davranış motifinde çocuğun ağlaması parka gitmek şeklinde ödüllendiriliyor. Bu durum sonucunda çocuk ağlama davranışının ödüllendirildiği, dolayısıyla istediğini elde etmek için kullanılabilecek bir araç olduğu yargısına varabiliyor.


Edimsel koşullanma sonucu çocuklar istediklerini elde etmenin bir yolunu bulduklarını düşünürlerken, ebeveynler için sıkıntılı bir tablo oluşabiliyor. Sonraki zamanda istenmeyen ağlamalarının diğer durumlarda da oluşması ve çocuk açısından ağlama ile ödül arasında ilişki kurulması mümkün olduğundan, ebeveynler bu davranış motifini besleyen tutumları azaltmakta fayda görebilirler.


Referanslar:
Development Through the Lifespan / Laura E. Berk.

Child Development / Laura E. Berk.
 

Yorumlar