Merhaba, hoş geldiniz ! AnneForm'un eşsiz özelliklerini daha iyi kullanabilmek için üye olabilirsiniz.
Kış Aylarında D Vitamininizi İhmal Etmeyin!
Beğen

Sağlığımız için önemini bilmemize rağmen, vitaminleri ve mineralleri vücudumuzun ihtiyacı oranında alamayabiliyoruz.

Kadın ya da erkek, ister çalışıyor olalım ister evde oturalım, dört duvar arasında kaldığımız sürece vücudumuz güneşten elde edebildiği D Vitamininden mahrum kalıyor. Özellikle, kış aylarında kapalı havalarda vücudumuza aldığımız D vitamini oldukça azalıyor. 

1. D Vitamini Nedir?

D Vitamin grubu D2,D3 ve D4 vitaminlerinden oluşur. Kalsiyum ve fosforun emilimine yardımcı olan ve yağda çözünen bir vitamin grubudur. Bu grubun en önemlileri D2 ve D3 tür. D2 (ergokalsiferol) çeşitli likenlerde, ultraviyole ışık görmüş bazı mantarlar ve ‘kara yonca’ da denilen Alfaalfa bitkisinde bulunur ve güneşte sentezlenmez. Yaygın olarak kullanılan D3 (kolesalsiferol) ise güneş ışınlarıyla deride sentezlenir ayrıca çeşitli besinler yoluyla da alınabilir.

2. D Vitamini Kaynakları Nelerdir?

• Besin Yoluyla D Vitamini: Yumurta sarısı, tereyağı, somon balığı, sıvı yağlar, balık yağı, süt başlıca D Vitamini kaynaklarıdır. Günlük D Vitamini ihtiyacının %10'u besinlerle karşılanır.

Bazı besinlerdeki D Vitamini miktarı şu şekildedir:

-100Gr pişmiş Somon balığı 360 IU,

-100 Gr konserve Ton Balığı 235 IU,

-Yumurta (60 Gr'lık  bütün yumurta) 20 IU,

-100 Gr Dana Ciğeri pişmiş 15IU.

-Anne sütü ve İnek sütü D Vitamini  içerir ancak İnek Sütü'ndeki D Vitamini pastörizasyon sırasında yok olur.  

  (*Miktarlar Examiner ve Harvard Sağlık Web Sayfalarından alınmıştır)

 

• Güneşlenme Yoluyla D Vitamini: Güneşten sentezlenen D Vitamini hücrelere besinler yoluyla alınan D Vitamininden daha hızlı nüfuz eder. Deride D Vitamini sentezlenmesi UVB ışınlarıyla gerçekleşir. Dalga boyu kısa olan UVB ışınları cam, tül, bulut gibi engellere takıldığında ve güneşin eğik geldiği saatlerde etkisini yitirir. Vücut için yeterli D vitamini miktarını sağlamak için güneş ışınlarının dik olarak yeryüzüne ulaştığı öğlen saatlerinde haftada birkaç gün 10-15 dk kolları ve bacakları koruyucu sürmeden güneşe maruz bırakmak gerekir.

Deride sentezlenen D vitamini miktarı ten koyulaştıkça ve yaş ilerledikçe azaldığından, koyu tenliler, bronzlaşanlar veya 60 yaş üzerindekiler yeterli D Vitamini sentezlenmesi için daha uzun süre ya da sık aralıklarla güneşlenmelidir.

Güneş ışınlarının eğik geldiği ve UVA'nın etkili UVB'nin etkisiz olduğu saatlerde güneşlendiğiniz takdirde D Vitamini sentezi yapılmadığı gibi UVA daha önce sentezlenen D Vitamininin etkisini azaltır. UVA bronzlaşmayı sağlar, serbest radikallerin artmasına, derinin yaşlanmasına ve kırışmasına yol açar.

3. D Vitaminin Yararları Nelerdir?

• Kalsiyum emilimini sağladığı için kemik yoğunluğunun devamına ve kemik gelişimine, dişlerin güçlenmesine, dişeti rahatsızlıkları ve osteoporoz riskinin düşmesine yardımcı olur. Fosfor ve Kalsiyum Düzeylerini Dengeler. Kas zayıflığına karşı koruyucudur.

• Hücre farklılaşmasına yardımcı olur. Bölünerek çoğalan hücreler, yenilenirler(proliferasyon) ve her bir hücre farklılaşır (diferansiasyon). D Vitamini hücrelerin çoğalmasını kontrol ederek farklılaşmayı uyarır. Kontrolsüz hücre üremesini engeller, hücresel olgunlaşmayı, farklılaşmayı sağlar ve hücrenin doğal zamanında ölümünü kontrol eder. Bu özellikleriyle kansere yol açabilecek hücresel mutasyonları engeller. Omega-3 ve D Vitamininin birlikte kullanımı kanserden koruyucu etkisi bulunmaktadır.

• Bağışıklık hücrelerinin bir çoğunda bulunan D Vitamini reseptörü immün sistemi destekler. Grip ve soğuk algınlığına karşı direnç oluşturur.

• Antibiyotikler gibi davranarak enfeksiyonla savaşır. Enfeksiyona maruz kalındığında mikrop öldürücü peptitler üretir. Peptitler mikroorganizmaların hücre duvarlarını tahrip ederler.

• Yeterli D Vitamini alınması kilo kontrolüne yardımcı olur. Yağ hücrelerinin aktif olmasını, vücut yağlarının depolanmak yerine yakılmasını, açlık hissinin azalmasını ve uzun süre tok hissedilmesini sağlar. kalsiyumum emilini sağladığı için yağların yakılmasını kolaylaştıran Kalsiyum yönünden zengin diyetlerde zayıflamaya yardımcı olur.

• Tiroit Hormonunun fonksiyonunu düzenler. İnsülin direncini engeller.

• Vücudun daha fazla yağ yakmasını sağlayarak, trigiliseriti düşürerek, damar cidarındaki kireçlenmeleri engelleyerek Kalp ve Damar Hastalıklarından korunma sağlar ve hipertansiyonu dengeler. Kalp atımını düzenler.

• Premenstural semptomların azaltılmasında, osteorporozla savaşta etkin olarak kullanılır.

4.  D Vitamini Eksikliği Nasıl Anlaşılır?

D Vitamininin emiliminde karaciğer, böbrekler ve bağırsaklar görev alır. Düşük yağlı beslenme tercihleri, karaciğeri, böbrekleri veya bağırsakları etkileyen rahatsızlıklar olması, mantar tedavisi ilaçları, kortizon veya idrar söktürücü ilaç kullanımı D Vitamini eksikliğine yol açabilir. D Vitamini eksikliği kanda D Vitamini düzeyini gösteren “25 Hidroksivitamin D” seviyesine bakılarak belirlenir.

D Vitamini eksikliği; Multipl Skleroz(M.S), Romatoid Artrit ve Diyabet gibi hastalıklara yol açabilir. Yetersiz D Vitamini insülin salgısını azaltarak Tip-2 Diyabet gelişmesine neden olabilir. Harvard Tıp Okulu'na ait Harvard Health Publications'ta 2008 Eylül'de yayınlanan “Time For More Vitamin D-Daha Fazla D Vitamini Zamanı” adlı makale D vitamini üzerine yapılan bilimsel çalışmalara atıfta bulunarak kanda düşük D Vitamini oranlarının depresyona yol açabildiği, kardiyovasküler rahatsızlıklara  bağlı ölüm riskini artırdığını belirtmiştir.

5. D Vitamini Kullanım Dozu Ne Olmalı ?

Günlük D Vitamini kullanım önerileri ülkelere göre farklılık göstermektedir. Toksik bir vitamin olan D Vitamini eksiklik tanısı ya da doktor tavsiyesiyle kullanılmalıdır.

Avrupa Gıda Güvenilirliği Otoritesi(European Food Safety Authority) tarafından  Avrupa Birliği Ülkeleri için yaş gruplarına göre önerilen günlük alınabilir en yüksek D Vitamini oranları:

0-2 yaş arası bebeklerde 1000IU, 3-10 yaş arası çocuklarda 1000 IU, 11-17 yaş arası çocuklarda 2000 IU ve Yetişkinlerde 2000 IU olarak belirlenmiştir.

İlaç Enstitüsü (Institute Of Medicine) tarafından belirlenen ABD ve Kanada için yaş gruplarına göre önerilen günlük D Vitamini oranları :

0-6 aylık Günlük bir oran önerilmemişken, 0-6 aylık bebekler için en yüksek D vitamini oranı 1000 IU,6-12 aylık bebekler için en yüksek D vitamini Oranı 1500 IU olarak belirlenmiştir.

1-70 yaş için günlük önerilen oran 600 IU, 71+ yaş için günlük önerilen oran 800 IU olarak belirlemiştir.

6. Kadın Ve Çocuk Sağlığı Açısından D Vitamininin Önemi Nedir?

Kansere yol açan hücresel mutasyonları önlediği bilinen D Vitamini reseptörleri Meme Kanserli kadınların hücrelerinde az oranda bulunmuştur. D Vitamini reseptörlerinin vücuttaki çalışma mekanizması tümör hücrelerinin gelişimini baskılayarak Meme Kanserine karşı koruyucu rol oynar.

Premenstural semptomların azalmasına yardımcı olmasının yanısıra östrojene benzer etki özellikleri nedeniyle menapoz ve osteoporoz tadavisinde östrojenle birlikte kullanımı yaygınlaşmaktadır.

Hamilelik ve emzirme döneminde kadınların D Vitamini ihtiyacı artar. Bebeğin gerek anne karnında gerek doğumdan sonra anne sütü aracılığıyla aldığı kemik ve diş gelişimi için ihtiyacı olan kalsiyumun bağlanması için gereken D Vitamini yine annenin depolarından kullanılır. Annenin depolarının boşalmaması ve bebeğin eksiklik yaşamaması için anne adaylarına doktorları Kalsiyum-D3 içeren vitamin takviyeleri önermektedir.

D Vitamini bebeklerin beyin fonksiyonlarının gelişmesindeki işlevi çok önemlidir. Hücrelerin farklılaşmasını sağlar ve sinir dokusundaki büyüme faktörünün düzeylerini yükseltir. Doğum sonrasında D Vitamini eksikliğini engellemek için bebeklere D Vitamini verilmeye başlanmaktadır. Anne karnında ve doğum sonrasında bebeğin yetersiz D Vitamini alması Raşitizm, Tip 1 Diyabet, alerji, astım, düşük doğum tartısı, otizm, bipolar bozukluk gibi nörolojik ve fizyolojik birçok hastalığa neden olabilir.

Hamilelikte görülen preeklampsi ve eklampsiye D Vitamini ve Kalsiyum eksikliğinin  neden olduğu düşünülmektedir. Preeklampsinin ve Eklampsinin önlenmesi ve tedavisi için Dünya Sağlık Örgütü(WHO) beslenmenin kalsiyum açısından zayıf olduğu bölgelerde, preeklampsi riski yüksek hamilelere kalsiyum takviyesi verilmesini önerirken, çalışmalar henüz yetersiz olduğundan D Vitamini takviyesini önermemektedir..

7. Hamileler, Emziren Anneler Ve Çocuk İçin D Vitamini Kullanımı Ne Kadar Olmalı?

T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı Ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü'nün 2011 yılındaki D Vitamini Destek Programı genelgesine göre 9 Mayıs 2011 tarihinden itibaren Aile Hekimlikleri aracılığıyla -gebe izleme programı kapsamında- hamileliğin 12. haftasından başlayarak doğum sonrasında da 6 ay süresince günlük 1200IU D vitamini kullanımı önerilmektedir.

Sağlık Bakanlığı'nın D Vitamini Yetersizliğinin Önlenmesi Ve Kemik Sağlığının Korunması Programı kapsamında bebeklere doğumdan 1 yaşa, tercihen çocuklara 3 yaşa kadar günde 400 IU D Vitamini verilmesi önerilmektedir.

Bu oranlar Avrupa Birliği Ülkeleri'nde Hamileler/Emziren Anneler için 4000 IU, 0-12 ay bebek için 1000 IU, ABD'de Hamileler/Emziren Anneler için 600 IU 0-12 ay bebek için 400 IU olarak belirlenmiştir.


Kaynaklar:

*Miktarlar Examiner ve Harvard Sağlık Web Sayfalarından alınmıştır

*EFSA(Eat&Food Safety Authority

*(Institute of Medicine, DRIs for Calcium and Vitamin D,30/11/2013)

Yorumlar